महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांसाठी राज्य सरकार आणि शिक्षण विभागाकडून महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील पात्र विद्यार्थ्यांना आगामी परीक्षांसाठी परीक्षा शुल्कातून सवलत देण्यात आली आहे.
इयत्ता १० वी आणि १२ वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी फेब्रुवारी-मार्च २०२७ मध्ये होणाऱ्या SSC आणि HSC परीक्षेचे ऑनलाइन आवेदनपत्र भरताना परीक्षा शुल्क आकारू नये, असे महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने निर्देश दिले आहेत.
याशिवाय उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाने दुष्काळग्रस्त भागातील पात्र उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या नोव्हेंबर-डिसेंबर २०२६ मधील प्रथम सत्र परीक्षांसाठी परीक्षा शुल्क न घेण्याचे निर्देश दिले आहेत.
फि माफी २६५ तालुक्यांची यादी जाहीर; शासन निर्णय पहा
https://gdmatriculationschool.in/wp-content/uploads/2026/10/दुष्काळ-जाहीर-तालुके-शासन-निर्णय.pdf
दहावी-बारावी विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्कमाफी
फेब्रुवारी-मार्च २०२७ मध्ये महाराष्ट्र बोर्डाच्या इयत्ता १० वी आणि १२ वीच्या परीक्षा होणार आहेत. दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील पात्र विद्यार्थ्यांकडून या परीक्षेसाठी ऑनलाइन आवेदनपत्र भरताना सध्या परीक्षा शुल्क घेऊ नये, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.
ही सवलत पुढील आदेश येईपर्यंत लागू ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. संबंधित शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालयांनी विद्यार्थ्यांचे ऑनलाइन अर्ज भरून घेण्याची प्रक्रिया त्यानुसार करायची आहे.
परीक्षेची माहिती
| परीक्षा | परीक्षा कालावधी | शुल्कमाफी |
|---|---|---|
| इयत्ता १० वी SSC | फेब्रुवारी-मार्च २०२७ | पात्र विद्यार्थ्यांना |
| इयत्ता १२ वी HSC | फेब्रुवारी-मार्च २०२७ | पात्र विद्यार्थ्यांना |
कोणत्या विद्यार्थ्यांना लाभ मिळणार?
या निर्णयाचा लाभ दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांतील पात्र विद्यार्थ्यांना मिळणार आहे. त्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याला सरसकट शुल्कमाफी आहे असे समजणे योग्य नाही.
विद्यार्थ्यांनी आपला तालुका संबंधित दुष्काळग्रस्त यादीत आहे का, तसेच आपल्या शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयाकडून शुल्कमाफीची अंमलबजावणी कशी केली जात आहे, याची माहिती घ्यावी.
राज्य मंडळाने संबंधित विभागीय मंडळांना दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमधील शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांना तात्काळ सूचना देण्यास सांगितले आहे.
ऑनलाइन अर्ज भरताना काय करायचे?
दहावी आणि बारावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी परीक्षा अर्जाची प्रक्रिया शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयामार्फत सुरू आहे.
दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील पात्र विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत:
- परीक्षा अर्जाची ऑनलाइन प्रक्रिया शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयामार्फत केली जाईल.
- पात्र विद्यार्थ्याकडून परीक्षा शुल्क आकारले जाणार नाही.
- अर्ज भरल्यानंतर संबंधित संस्थेकडून आवश्यक कार्यवाही केली जाईल.
- पुढील सूचना राज्य मंडळाकडून दिल्या जाणार आहेत.
महाराष्ट्र बोर्डाच्या संकेतस्थळावर फेब्रुवारी-मार्च २०२७ च्या SSC आणि HSC परीक्षांच्या ऑनलाइन आवेदनपत्रांबाबत स्वतंत्र सूचना उपलब्ध आहेत.
उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांनाही परीक्षा शुल्कमाफी
दुष्काळग्रस्त २६५ तालुक्यांतील उच्च शिक्षण घेणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांसाठीही महत्त्वाची घोषणा करण्यात आली आहे.
उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाच्या निर्देशानुसार नोव्हेंबर-डिसेंबर २०२६ मध्ये होणाऱ्या प्रथम सत्राच्या परीक्षांसाठी पात्र विद्यार्थ्यांकडून परीक्षा शुल्क आकारू नये, असे सांगण्यात आले आहे.
या निर्णयाची अंमलबजावणी विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांच्या माध्यमातून केली जाणार आहे.
प्रत्येक विद्यापीठात टास्क फोर्स
दुष्काळग्रस्त विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षा शुल्कमाफीपुरती मदत मर्यादित न ठेवता इतर आवश्यक मदत मिळावी, यासाठी प्रत्येक विद्यापीठात टास्क फोर्स स्थापन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
उच्च शिक्षण संचालनालयात स्वतंत्र कक्ष स्थापन करण्याचीही सूचना देण्यात आली आहे. विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांकडून विद्यार्थ्यांसाठी करण्यात येणाऱ्या मदतकार्याचा दर १५ दिवसांनी आढावा घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
विद्यार्थ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
परीक्षा शुल्कमाफीचा लाभ मिळण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाळा, कनिष्ठ महाविद्यालय किंवा संबंधित विद्यापीठाच्या सूचनांचे पालन करावे.
विशेषतः दहावी-बारावीच्या विद्यार्थ्यांनी ऑनलाइन अर्ज भरताना शुल्काबाबत शाळेकडून माहिती घ्यावी. शुल्कमाफी लागू असलेल्या विद्यार्थ्यांकडून परीक्षा शुल्क आकारले जात असल्यास संबंधित शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयाकडे याबाबत विचारणा करता येईल.
राज्य मंडळाकडून पुढील सविस्तर सूचना जारी होण्याची शक्यता असल्याने अधिकृत सूचनांकडे लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
SSC HSC Exam Fee Waiver 2027 – थोडक्यात
| मुद्दा | माहिती |
|---|---|
| लाभाचे क्षेत्र | दुष्काळग्रस्त तालुके |
| SSC | इयत्ता १० वी |
| HSC | इयत्ता १२ वी |
| परीक्षा | फेब्रुवारी-मार्च २०२७ |
| परीक्षा शुल्क | पात्र विद्यार्थ्यांसाठी माफ |
| अर्ज प्रक्रिया | ऑनलाइन, शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयामार्फत |
| उच्च शिक्षण | प्रथम सत्र परीक्षेसाठी पात्र विद्यार्थ्यांना शुल्कमाफी |
| पुढील सूचना | संबंधित शिक्षण मंडळ/विद्यापीठाकडून |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दहावी-बारावीची परीक्षा फी कोणाला माफ आहे?
दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांतील फेब्रुवारी-मार्च २०२७ SSC आणि HSC परीक्षेस प्रविष्ट होणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्कमाफी देण्यात आली आहे.
परीक्षा शुल्कमाफीसाठी स्वतंत्र अर्ज करावा लागेल का?
उपलब्ध निर्देशांनुसार दहावी-बारावीच्या विद्यार्थ्यांची परीक्षा आवेदनपत्रे शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयामार्फत भरली जातील. शुल्कमाफीची प्रक्रिया त्याच माध्यमातून केली जाणार आहे.
उच्च शिक्षणातील विद्यार्थ्यांनाही शुल्कमाफी आहे का?
होय. दुष्काळग्रस्त भागातील पात्र उच्च शिक्षण विद्यार्थ्यांच्या नोव्हेंबर-डिसेंबर २०२६ मधील प्रथम सत्र परीक्षेसाठी परीक्षा शुल्क न घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
२६५ तालुक्यांतील सर्व विद्यार्थ्यांना लाभ मिळेल का?
लाभ संबंधित निर्णयातील पात्रता आणि दुष्काळग्रस्त क्षेत्राच्या व्याप्तीनुसार मिळेल. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाळा, महाविद्यालय किंवा विद्यापीठाकडून अंतिम अंमलबजावणीची माहिती घ्यावी.
निष्कर्ष
दुष्काळी परिस्थितीमुळे आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्कमाफीचा निर्णय महत्त्वाचा दिलासा देणारा आहे. दहावी-बारावीच्या विद्यार्थ्यांना फेब्रुवारी-मार्च २०२७ च्या SSC-HSC परीक्षेसाठी शुल्क न घेता अर्ज भरून घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. त्याचबरोबर उच्च शिक्षणातील पात्र विद्यार्थ्यांच्या प्रथम सत्र परीक्षेच्या शुल्काबाबतही सवलत देण्यात आली आहे.
विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाळा, कनिष्ठ महाविद्यालय किंवा विद्यापीठाकडून मिळणाऱ्या अधिकृत सूचनांनुसार परीक्षा अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करावी.